Kredi kartını ATM'ye takıp para çekmek, dışarıdan bakıldığında kendi paranızı kullanmak gibi görünür. Oysa o para sizin değildir; bankadan aldığınız, kredinin en pahalı biçimlerinden biri olan kısa vadeli bir nakit borçtur. Alışveriş harcamalarında tanınan faizsiz dönem burada işlemez, üstüne sabit bir işlem ücreti eklenir ve faiz saati siz makineden parayı alır almaz çalışmaya başlar. Bu yazıda nakit avansın maliyetini kalem kalem ayırıp, kendi kartınızın ekstresiyle birkaç dakikada hesaplayabileceğiniz basit bir yöntem kuracağız.
Kartla market alışverişi yaptığınızda banka satıcıdan komisyon alır; bu yüzden size hesap kesim tarihine kadar faiz işletmez. Nakit çekimde ise ortada satıcı yoktur, bankanın tek geliri sizden aldığı ücret ve faizdir. Bu nedenle üç temel fark ortaya çıkar:
Bir başka önemli ayrıntı: yaptığınız ödemeler çoğu bankada önce en eski veya en düşük faizli borca mahsup edilir. Yani asgari ödeme yaptığınızı sanırken nakit avans borcu ekstrenin dibinde faiz işlemeye devam edebilir.
Toplam yükü görmek için maliyeti dört parçaya bölmek yeterlidir:
Bu dört kalemi görmeden "sadece 50 lira ücret ödedim" demek yanıltıcıdır. Asıl fark, borcun ne kadar süre açık kaldığında ortaya çıkar.
Bankanızın güncel oranlarını ekstrenizin arka yüzünden veya internet şubesindeki ücret tarifesinden alın, ardından şu formülü kullanın:
Toplam maliyet = Çekim ücreti + (Çekilen tutar × Aylık faiz oranı × Gün sayısı ÷ 30) + Vergiler
Diyelim ki 5.000 lira çektiniz, bankanız yüzde 3 çekim ücreti ve aylık yüzde 4 nakit avans faizi uyguluyor (bunlar yalnızca örnek rakamlardır, kendi oranlarınızı yerine koyun). Borcu kapatma sürenize göre tablo şöyle görünür:
| Borcun açık kaldığı süre | Çekim ücreti | Faiz (yaklaşık) | Toplam ek maliyet |
|---|---|---|---|
| 10 gün | 150 TL | 67 TL | 217 TL |
| 30 gün | 150 TL | 200 TL | 350 TL |
| 90 gün | 150 TL | 600 TL | 750 TL |
Vergileri de eklediğinizde rakamlar bir miktar daha yükselir. Dikkat edilmesi gereken nokta şu: 10 günlük bir nakit avansta bile ödediğiniz 217 lira, yıllık maliyet olarak çevrildiğinde çok yüksek bir orana denk gelir. Kısa vadeli borcun "küçük" görünmesi, oranın küçük olduğu anlamına gelmez.
Nakit avans genellikle bir bütçe sorununun değil, bir zamanlama sorununun sonucudur: para ay sonunda değil, ayın 20'sinde bitmiştir. Bu yüzden çözüm de zamanlamayı düzeltmekten geçer.